Monday, November 24, 2014

Tí skrivaðu tey ‘ogn Føroya fólks’ í lógina

Uppisjóvarskipið Fagraberg við partrolaranum Róki í forgrundini.
MARIA OLSEN PHOTO
Í lógini um vinnuligan fiskiskap stendur innleiðandi at tann fiskurin sum svimur í føroyskum havøki er ‘ogn Føroya fólks’ — men endamálið við orðingini var ikki annað enn at geva Landsstýrinum lógarheimild til at regulera fiskivinnuna.

At ‘ogn Føroya fólks’ í sær sjálvum skuldi gerast til eitt hugtak við sterkari politiskari løðing mundi neyvan koma teimum til hugs sum smíðaðu uppskotið til lógina um vinnuligan fiskiskap í 1994. Tað veruliga endamálið við orðingini var nevniliga ikki annað enn at geva Føroya Landsstýri lógarliga heimild til at stýra føroyskari fiskivinnu; hetta vátta persónar sum vóru við til at skriva lógina og seta hana í verk.

Saman við Tummas Arabo, Henrik Old og John Petersen, sat Olaf Olsen í einari nevnd sum hevði til uppgávu at gera uppskot til lóg um vinnuligan fiskiskap — undir trýsti frá IMF og Danmark, sum kravdu reguleringar inn í fiskiskapin kring Føroyar aftan á at landið var komið í fíggjarkreppu og undir umsiting. Fyri at eingin ivi skuldi vera um at Landsstýrið hevði fulla heimild til at gera slík inntriv, varð mett at ein serlig lóg um vinnuligan fiskiskap mátti smíðast og samtykkjast av Løgtinginum. Dentur varð lagdur á at taka burtur almennar stundingsskipanir so sum Ráfiskagrunnin og konsolidera fiskivinnuna undir felags umsiting.

“Ja, tað bleiv diskuterað aftur og fram, hetta við orðingini,” minnist Olaf Olsen, pensioneraður vinnulívsmaður og fyrrverandi politikari. “Tað bleiv til ‘ogn Føroya fólks’ — tað var fólkið sum kundi lóggeva, ella umboðið fyri fólkið, Løgtingið. Mær dámdi ikki úttrykkið, men tað bleiv til tað... Hetta var tí at man skuldi geva tinginum og harvið Landsstýrinum heimild til at regulera fiskiskapin, geva fiskiloyvi og so framvegis.”

Hevur merkingin av hesum flutt seg síðani tá?

Olaf Olsen segði: “Ja, hetta hevur flutt seg so nógv til tað at summi fingu tað til at nú áttu øll alt, og tí má eingin eiga nakran serligan rætt til at fiska fram um ein annan... Hetta hóast tað at mong høvdu stríðst sær til at vinna sær dagligt breyð á sjónum; at hesi so høvdu fingið erfaringar og fisk og harvið arbeiði til nógvar hendur, tað bleiv... tað skuldi burtur. Tað bleiv gjørt soleiðis at nú høvdu øll rætt til tað og so skuldi tað bara fordeilast.”

Wednesday, November 12, 2014

Poul Hansen um uppboðssølu: “Eitt El Dorado fyri strámenn”

Poul Hansen advokatur, Magni Laksáfoss búskaparfrøðingur, Jógvan Mørkøre samfelagsfrøðingur og Jacob Vestergaard fiskimálaráðharri møta umboðum fyri vinnuna í kunningar- og kjakblaðnum Sjógvur & Fólk.

Eitt serblað undir heitinum ‘Sjógvur & Fólk’ leggur ídag fram eina røð av týðandi spurningum um ta føroysku fiskivinnuna. Blaðið ger nógv burtur úr menningini sum hevur verið í seinastuni innan serliga uppisjóvarvinnuna, við frásagnum av Tvøroyri og úr Fuglafirði, Klaksvík og Runavík; gjøgnum samrøður við leiðandi persónar viðger blaðið harafturat aktuellar spurningar so sum uppboðssølu av rættindum, tilfeingsgjald og ætlaðar fiskivinnupolitiskar nýskipanir.

Á baksíðuni ávarar Poul Hansen advokatur móti uppboðssølu hugtakinum, sum hann kallar “eitt El Dorado fyri strámenn.” Inni í blaðnum er Jógvan Mørkøre samfelagsfrøðingur endurgivin fyri at siga at tilfeingisgjald á fiskivinnuna fæst ikki at virka eftir ætlan uttan so at vinnan sjálv hevur ein leiðandi leiklut í tilgongdini. Samstundis sigur Magni Laksáfoss búskaparfrøðingur at uppisjóvarvinnan vísir vegin og eigur at geva íblástur fyri aðrar partar av fiskivinnuni hóast nakað av ørkymlan tykist valda kring skattahugtøk.

Forsíðan snýr seg fyrst og fremst um at óvissa um veiðirættindi frá og við 2018 alsamt meira ávirkar íløguhugin í fiskivinnuni tann skeiva vegin — reiðarar rokna við at ongar størri íløgur verða gjørdar fyri tíðina orsakað av vaksandi búskaparligum váða. Eisini Herluf Sigvaldsson sigur frá sínum arbeiði sum samráðingarleiðari í tingingum við strandalond um makrel og sild.